Έκκληση για δράση: Οικοδόμηση ειρήνης μέσω της αποκαταστατικής δικαιοσύνης

Οι τελευταίες εβδομάδες υπήρξαν καταστροφικές, με την παγκόσμια ειρήνη να δέχεται επίθεση και αθώους αμάχους να υφίστανται τις συνέπειες παλαιών και νέων συγκρούσεων. Οι υπογράφοντες αυτής της Ανοιχτής Επιστολής εκφράζουν την έντονη ανησυχία τους για τη διατάραξη της ειρήνης στη Μέση Ανατολή και το Ιράν, στην Ουκρανία και σε ολόκληρο τον κόσμο. Ως παγκόσμιοι ηγέτες στην οικοδόμηση ειρήνης, την αποκαταστατική δικαιοσύνη και τη δικαιοσύνη, γράφουμε για να προσφέρουμε την εμπειρογνωμοσύνη και την υποστήριξή μας, εκφράζοντας παράλληλα τις ανησυχίες μας.

Οι δημοκρατίες πρέπει να είναι δομημένες και να λειτουργούν εντός του κράτους δικαίου. Πρόσφατα, έχουμε δει μια πλήρη αδιαφορία για το διεθνές δίκαιο και τους κανονισμούς που έχουν θεσπίσει ειρηνοποιοί όπως τα Ηνωμένα Έθνη. Καταχρήσεις εξουσίας (Gavrielides, 2021) λαμβάνουν χώρα ενώ εμείς, ως ακαδημαϊκοί, παρακολουθούμε τις αστικές συνέπειες των πράξεων των ηγετών. Η απώλεια ανθρώπινων ζωών δεν είναι απλώς «παράπλευρη απώλεια». Είναι αποδεκτό να θεωρούμε τα εκατοντάδες παιδιά που σκοτώθηκαν στα σχολεία τους από έναν πύραυλο ως «παράπλευρη απώλεια» και να συνεχίζουμε τη ζωή μας ενώ οι γονείς και οι οικογένειές τους πενθούν την απώλειά τους; «Πού αρχίζουν τελικά τα ανθρώπινα δικαιώματα;», όπως είπε η Eleonore Roosevelt κατά την υπογραφή της Οικουμενικής Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (United Nations, 1948). Δεν υποσχεθήκαμε με ντροπή «Ποτέ Ξανά» μετά από ό,τι κάναμε ως ανθρωπότητα μετά τους δύο Παγκοσμίους Πολέμους;

Οι πόλεμοι και οι συγκρούσεις τελειώνουν. Ακόμα και εκείνοι που τραυματίζουν γενιές (Velez & Gavrielides, 2022) όπως αυτοί στην Κύπρο και την Παλαιστίνη (Eisenberg, 2022). Ως γιος οικογένειας προσφύγων από την Κύπρο, γνωρίζω καλά το μίσος, τη διαίρεση και τον διαγενεακό πόνο που δημιουργεί η σύγκρουση (Gavrielides, 2027).

Οι φρικαλεότητες στη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένου του Ιράν και του Λιβάνου, θα τελειώσουν. Και θα υπάρξει χρόνος για οικοδόμηση ειρήνης, αλλά αυτή δεν πρόκειται να είναι μια γρήγορη διαδικασία (Wardak & Braithwaite, 2020). Περιλαμβάνει χρόνια συζητήσεων με ανεβοκατεβάσματα, κάποιες φορές με πρόοδο και άλλες με οπισθοδρόμηση, για να οικοδομηθεί εμπιστοσύνη και να δημιουργηθούν ασφαλείς συνθήκες για διάλογο (Gavrielides, 2028). Και πιο σημαντικό, είναι μια διαδικασία που απαιτεί τη συμμετοχή τόσο του κράτους όσο και του λαού του. Ο πληθυσμός, συμπεριλαμβανομένων των πιο περιθωριοποιημένων κοινοτήτων, πρέπει να εμπλακεί. Καμία κοινότητα δεν πρέπει να παραλειφθεί. Αυτή η εργασία στο πεδίο γίνεται συνήθως στο παρασκήνιο και μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας από ΜΚΟ, τόσο διεθνείς όσο και τοπικές, με χρηματοδότηση που είναι ταυτόχρονα αυστηρή και βραχυπρόθεσμη, και απαιτεί χρόνο, ιδιαίτερα όταν διακόπτεται από μια επίθεση ή, ακόμα χειρότερα, μια σύγκρουση.

Για χρόνια, η RJ4All πραγματοποιεί την υπομονετική, αφανή εργασία της ανάπτυξης ικανότητας αποκαταστατικής δικαιοσύνης σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και την γειτονική περιοχή. Πριν από ένα χρόνο, βρισκόμουν στο Bahrain, συνεργαζόμενος με τις τοπικές αρχές επιβολής του νόμου για την ευαισθητοποίηση σχετικά με την αποκαταστατική δικαιοσύνη. Το έργο μας Enhance, σε συνεργασία με ΜΚΟ και εκπαιδευτικούς στην Ιορδανία, το Μαρόκο και την Αίγυπτο, εργάζεται για την αντιμετώπιση της ανισότητας των φύλων και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής στις κοινωνίες τους. Αυτό το τελευταίο έργο επηρεάζεται επί του παρόντος από αυτόν τον πόλεμο, καθώς οι συναντήσεις και οι τοπικές δράσεις δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν με ασφάλεια από τους εταίρους μας στην περιοχή. Το έργο και το γραφείο μας στην Κύπρο επηρεάζονται επίσης. Αυτή η πραγματικότητα είναι καθημερινή για εμάς και για τους οργανισμούς και τους ανθρώπους που η RJ4All δημιουργήθηκε για να υπηρετεί.

Αυτή η νέα σύγκρουση αποτελεί ένα τεράστιο πλήγμα για όλους εκείνους που εργάστηκαν ακούραστα με τοπικές κοινότητες για να επιτύχουν ουσιαστική πρόοδο προς την ενισχυμένη συνοχή και την οικοδόμηση ειρήνης, και για την αποκατάσταση της βλάβης που προκλήθηκε από προηγούμενες εντάσεις. Η εμπιστοσύνη θα διαβρωθεί τώρα, και θα χρειαστούν χρόνια για να ανακτηθεί, ελπίζουμε.

Η ελπίδα παραμένει. Πρέπει. Την ίδια στιγμή που φρικαλεότητες λαμβάνουν χώρα παγκοσμίως, βλέπω κοινότητες να ξεσηκώνονται και την κοινωνία των πολιτών να συσπειρώνεται. Έργα μέσα σε κουζίνες, υπνοδωμάτια, σχολεία και υποβαθμισμένες περιοχές οικοδομούνται, με ή χωρίς χρηματοδότηση, για να εκπαιδεύσουν, να θεραπεύσουν και να δημιουργήσουν την τόσο αναγκαία ελπίδα.

Συνεργάζομαι με τους ακαδημαϊκούς που υπογράφουν αυτή την επιστολή για να προτείνουμε επόμενα βήματα, το πώς η Αποκαταστατική Δικαιοσύνη μπορεί να χρησιμεύσει ως μια καινοτόμος προσέγγιση στην οικοδόμηση ειρήνης και, πιο σημαντικό, το πώς μπορούμε να καλλιεργήσουμε ελπίδα για το μέλλον. Δεν αναζητούμε τα φώτα της δημοσιότητας· συγκεντρωνόμαστε και συνομιλούμε, όπως κάναμε στην Κύπρο πέρυσι κατά τη διάρκεια του 4ου Διεθνούς Συμποσίου για την Αποκαταστατική Δικαιοσύνη «Διακοινοτική και Διακρατική Σύγκρουση: Οικοδόμηση Ειρήνης και Συμφιλίωση». Είναι αξιοσημείωτο ότι εκείνη ακριβώς την εποχή, εκατοντάδες μίλια μακριά, λάμβανε χώρα ο Πόλεμος των Δώδεκα Ημερών. Μοιραστήκαμε τις ιστορίες μας, το τραύμα από παλαιότερες συγκρούσεις, και τις παγκόσμιες βέλτιστες πρακτικές για την κοινοτική οικοδόμηση ειρήνης μέσω της Αποκαταστατικής Δικαιοσύνης, οι οποίες θα παρουσιαστούν σε ένα επερχόμενο βιβλίο (Gavrielides, 2027).

Γράφουμε για να προσφέρουμε τη βοήθειά μας στις δικές σας προσπάθειες για να (α) σταματήσετε τις συγκρούσεις και (β) να δημιουργήσετε μια τεκμηριωμένη στρατηγική και ένα σχέδιο για την οικοδόμηση ειρήνης.

Θα αντλήσουμε στοιχεία από δύο τόμους (Gavrielides, 2027, 2028) που επιμελούμαι αυτή τη στιγμή και οι οποίοι περιλαμβάνουν στοιχεία γραμμένα από ορισμένους από τους υπογράφοντες. Σας ζητούμε επίσης να υπογράψετε τη Διεθνή Δέσμευση Αποκαταστατικής Δικαιοσύνης και εσείς και οι ομάδες σας να τηρείτε τις αρχές της.

Το έργο και η δέσμευσή μας θα συνεχιστούν. Δεν θα σταματήσουν. Η συμφιλίωση παραμένει εφικτή (Gavrielides, 2025). Η ειρήνη παραμένει εφικτή. Αυτό ισχύει εφόσον αναγνωρίζουμε τις πραγματικές συνέπειες των πράξεών μας και επιδιώκουμε να τις αντιμετωπίσουμε. Δεν μπορούμε, από τη μία πλευρά, να παρέχουμε βοήθεια σε εκείνους που πλήττονται από συγκρούσεις, οι οποίοι αναζητούν ελπίδα και ένα ειρηνικό μέλλον, ενώ, από την άλλη πλευρά, οι παγκόσμιοι ηγέτες και η διεθνής κοινότητα εστιάζουν στα δικά τους συμφέροντα, φέρνοντας θάνατο και τραύμα σε γενιές ανθρώπων που κάποια στιγμή θα μπορούσαν να τους είχαν υποδεχθεί χαρούμενα με ελπίδα για αλλαγή.

Καλούμε τους παγκόσμιους ηγέτες και τη διεθνή κοινότητα να σταματήσουν τις επιθέσεις τους, να κοιτάξουν το πραγματικό κόστος του πολέμου και να εμπλακούν σε διάλογο. Θα πάρει χρόνο. Θα είναι ένα μακρύ, κουραστικό και ασταθές ταξίδι. Αλλά αυτό είναι το κόστος για την ειρήνη, την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και την αποκατάσταση της βλάβης που έχει προκληθεί στους πληγέντες πληθυσμούς.

Professor Theo Gavrielides, PhD Founder & Director (RJ4All International Institute)